Ένας Φάρος Τέχνης στην Αλεξανδρούπολη

Πριν λίγες μέρες ολοκληρώθηκε στην Αλεξανδρούπολη μια έκθεση με χαρακτικά αλλά και σχέδια των κυριότερων αντιπροσώπων της καλλιτεχνικής δημιουργίας του 20ου αιώνα. Στα πλαίσια του “Τρένου του Πολιτισμού” παρουσιάστηκαν για 2 μήνες 29 έργα των Picasso, Dali, Miro, Matisse, Kandinsky, Masson, Rodin, Fenosa και Velickovic.

 Μια έκθεση που θα περίμενε κανείς να δει σε κάποιο από τα μεγάλα Μουσεία της Αθήνας ή της Θεσσαλονίκης έλαβε χώρα στον μικρό αλλά ζωντανό χώρο της Art Gallery, στην Αλεξανδρούπολη. Η ιδιοκτήτρια αλλά και εικαστικός κα. Ταμπούρα-Πεφτουλίδη κατάφερε να συγκεντρώσει αυτά τα έργα από τη συλλογή της γκαλερί Berthe-Sculptures και να τα αναδείξει όλα μαζί συνολικά αλλά και το καθένα ξεχωριστά. Τα έργα αυτά παρατεταγμένα το ένα δίπλα στο άλλο ή αντικριστά οδηγούν τον επισκέπτη να ακούσει τις “συνομιλίες” των καλλιτεχνών μετάξυ τους. Ο διάλογος αυτός, που τους οδήγησε στο να καταργήσουν τους κανόνες που υπήρχαν και να δημιουργήσουν αυτά τα μεγάλα πρωτοποριακά κινήματα της Μοντέρνας Τέχνης: τον Σουρεαλισμό, τον Κυβισμό, τον Εξπρεσιονισμό και την Αφηρημένη Τέχνη.

 Με την είσοδο του στο χώρο της έκθεσης ο επισκέπτης αρχικά εντυπωσιάζεται από τη σύνθεση των έντονων χρωμάτων που επικρατεί στο βάθος του χώρου. Είναι οι λιθογραφίες της ώριμης εποχής του Picasso που αποσπούν την προσοχή με τα έντονα χρώματα τους αλλά και με τη χαρακτηριστική διάσπαση του χώρου σε γεωμετρικά μοτίβα. Δίπλα τους, ξεπροβάλλουν έργα σε έντονα και αυτά χρώματα και με ελεύθερες γραμμές με σκοπό την αποτύπωση των γυναικών. Έργα του πολύ καλού φίλου του Picasso,  του Jοan Miro. Με τα έργα του στην έκθεση μας δίνει με χιουμοριστικό τρόπο τη δική του σουρεαλιστική προσέγγιση της πραγματικότητας.  Απέναντι του βίσκονται τα υπερρεαλιστικά χαρακτικά του Dali, αποδοσμένα με την όπως ο ίδιος αποκαλούσε “παρανοϊκο-κριτική” του μέθοδο. Μια τεχνική που σκοπό είχε την πρόσβαση στο ασυνείδητο έτσι ώστε να επιτεχθεί η καλλιτεχνική δημιουργία. Αυτή η τεχνική εισήγαγε τον Dali στο σουρεαλιστικό κίνημα και τον οδήγησε στην αναγνώριση της ιδιαιτερότητας του ήδη από την εποχή του.

 Στη συνέχεια ο θεατής ανακαλύπτει μέσα από το έργο της Σειράς των Κύκλων του Kandinsky τον τρόπο που ο καλλιτέχνης αποδομεί την πραγματικότητα σε γεωμετρικές φόρμες και καθαρές γραμμές. Αυτή είναι εξάλλου, η συνθετική θεωρία του καλλιτέχνη για τα γεωμετρικά σχήματα, στα οποία ο κύκλος αναπαριστά τη ψυχή και η γραμμή τη δύναμη. Έντονα επηρεασμένος από τον Picasso αλλά και τον Ισπανικό Εμφύλιο Πόλεμο ο Ande Masson εμφανίζεται με μια σειρά από 9 χαρακτικά, λιθογραφίες και σχέδια. Αρχετυπικά σύμβολα όπως ο ταύρος και άλλας στοιχεία της ελληνικής μυθολογίας κατέχουν σημαντικό ρόλο στα έργα του. Τον Masson διαδέχονται οι 2 γλύπτες της έκθεσης, ο Rodin και ο Fenosa. Ο πρώτος με ένα γυμνό σχέδιο και ο άλλος με ένα χαρακτικό, δείχνουν στον επισκέπτη τη διαδικασία μελέτης του σώματος και των επιμέρους διακοσμητικών στοιχείων προτού τα αποδώσουν στην τελική τους μορφή, επί προκειμένω σε κάποιο γλυπτό.

 Επηρεασμένος από το παρελθόν του, ακολουθεί, ο σύγχρονος Γιουγκοσλάβος καλλιτέχνης και καθηγητής της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών του Παρισιού, Vladimir Velickovic. Σκοπός των 2 έργων του είναι να υπερτονίσει τον τρόμο του ανθρώπου απέναντι  στον πόλεμο και εν γένει στα τραγικά σημεία της Ιστορίας. Τέλος, ο θεατής καταλήγει στο λιτό και περιεκτικό χαρακτικό μιας ημίγυμνης γυναίκας του Matisse. Αυτό το έργο αν και άχρωμο, σε αντίθεση με την επικρατούσα νόρμα των Φωβιστών, αναδεικνύει τις αρχές τους με την έλλειψη κάθε περιττής λεπτομέρειας.

 Κάπως έτσι ολοκληρώνεται το ταξίδι του επισκέπτη στην καλλιτεχνική παραγωγή του περασμένου αιώνα. Αναχωρεί λοιπόν, αναλογιζόμενος την επιρροή που άσκησαν αυτοί οι καλλιτέχνες μέσα από τις δημιουργίες τους τόσο στην σημερινή Τέχνη όσο και στην κοινωνία.

 Δυστυχώς, όπως μας ενήμερωσε η κα. Ταμπούρα-Πεφτουλίδη, η προσέλευση του κόσμου στην έκθεση δεν ήταν η αναμενόμενη. Ας ελπίσουμε η κίνηση της Art Gallery να αποτελέσει παράδειγμα προς μίμηση τόσο για άλλες γκαλερί όσο και για ανάλογες πολιτιστικές πρωτοβουλίες ειδικότερα δε, στην περίοδο που διανύουμε. Το stArt θα είναι εκεί και θα τις στηρίξει.

 Βίκυ Κ.

Advertisements

Damien Hirst: Εμπορικός (ή) Καλλιτέχνης;

Ο πολυσυζητημένος αυτός καλλιτέχνης πραγματοποιεί φέτος την αναδρομική του έκθεση στην Tate Modern. Το μουσείο για πρώτη φορά ανοίγει τις πόρτες του για τον καλλιτέχνη και προς τιμήν του εντάσσει αυτήν την έκθεση στα πλαίσια της Πολιτιστικής Ολυμπιάδας του Λονδίνου.

Ο Damien Hirst εν συντομία γεννήθηκε το 1965 στο Bristol της Αγγλίας. Αποφοίτησε το 1989 από το Goldsmiths College, του Λονδίνου. Είχε κάνει όμως ήδη εντύπωση από το 1988 όπου επιμελήθηκε την ανατρεπτική έκθεση “Freeze” και παρουσίασε τη δουλειά του μαζί με αυτή των συμφοιτητών του σε μία εγκαταλελειμμένη αποθήκη στο Λονδίνο. Από εκεί και πέρα υπάρχει μια μεγάλη λίστα με τις εκθέσεις του, η μία πιο αμφιλεγόμενη από την άλλη. Ήδη από την “Freeze” τον είχε ανιχνεύσει ο Charles Saatchi, ο οποίος εμπιστεύτηκε τον Hirst αλλά και χρηματοδότησε τους πειραματισμούς του.

Ο Hirst είναι ένας καλλιτέχνης που έχει κατηγορηθεί αρκετά για την εμπορικότητα που τον διέπει, προκαλώντας προσφάτως την οργή των διαδηλωτών του κινήματος Occupy. Οι δεύτεροι, την εξέφρασαν αρχικά με ένα άρθρο στην επίσημη εφημερίδα τους, Occupy Times of London, όπου τον κατηγόρησαν ως τον άνθρωπο που έχει καθορίσει την καπιταλιστική προσέγγιση της Τέχνης περισσότερο από κάθε άλλο, αποκαλώντας τον, «Goldman Sachs της Τέχνης». Στη συνέχεια τα μέλη αυτού του κινήματος στράφηκαν εναντίον του γλυπτού του, “Hymn”, που πλαισιώνει την είσοδο της έκθεσης του στην Tate Modern γράφοντας πάνω του με σπρει “Occupied”. Μία κίνηση που θεωρείται πολιτικά λανθασμένη από τη γράφουσα. Η κριτική είναι πάντα ελεύθερη, ο βανδαλισμός όμως είναι κατακριτέος και δεν αποτελεί επ’ ουδενί λόγω, μέσο κριτικής .

Η παρούσα έκθεση λοιπόν, αποτελεί μια ενδελεχή σπουδή η οποία περιλαμβάνει έργα του από δύο δεκαετίες, με τα περισσότερα από τα κορυφαία έργα του. Έργα όπως τα: “The Physical Impossibility of Death in the Mind of Someone Living” (1991), (η γνωστή δεξαμενή με τον καρχαρία σε φορμαλδεΰδη), “Mother and Child Divided” (1993), “Beautiful Inside My Head Forever” (2008), “Pharmacy” (1992) ενώ για πρώτη φορά θα παρουσιαστεί στο σύνολό της η συλλογή “In and Out of Love” (1991). Τέλος, παρουσιάζεται το πιο ακριβό έργο τέχνης που έχει δημιουργηθεί ποτέ, “Love of God” (2007), το οποίο είναι ένα ανθρώπινο κρανίο επικαλυμμένο από πλατίνα και 8.601 διαμάντια.

Στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε το 2011 στη Θεσσαλονίκη στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης και στην Αθήνα στο Μουσείο Μπενάκη η έκθεση “New Religion”. Μια έκθεση που παρουσιάστηκε επίσης στα Victoria & Albert Museum (Λονδίνο), Palazzo Resaro Papafava (Βενετία), Rogaland Museum (Stavanger, Νορβηγία) και αλλού. Η “New Religion” αφορά στις δύο από τις τέσσερις πιο σημαντικές, για τον Hirst, έννοιες στη ζωή: την επιστήμη και τη θρησκεία (ο έρωτας και η τέχνη είναι οι άλλες δύο).

Η Tate Modern θεωρείται η μητρόπολη της σύγχρονης τέχνης. Ο Hirst, με την -κυρίως- αρνητική κριτική που του έχει ασκηθεί, θεωρείται από πολλούς πως με αυτήν την έκθεση «καθαρίζει» το εμπορικό όνομα του. Του δίνεται μια μεγάλη ευκαιρία να εισέλθει με αυτόν τον τρόπο στην ελίτ, ίσως, των σύγχρονων καλλιτεχνών. Αυτό που μένει να δούμε είναι κατά πόσο αυτό θα τον επηρεάσει στο μέλλον.

(Την έκθεση “Damien Hirst” επιμελήθηκαν οι Ann Gallagher και Loren Hansi Momodu και συντονίστηκε από την Sophie McKinlay. Η έκθεση πραγματοποιείται με τη χορηγία του Qatar Museums Authority και λαμβάνει χώρα από τις 4 Απριλίου μέχρι τις 9 Σεπτεμβρίου 2012 στην Tate Modern.)

Βίκυ Κ.